عادى و مرسوم بوده ولى اين پديده منجر به برقرارى حقوق تقيد روستائيان به زمين نگشت . نظام الملك « 1 » به دارندگان اقطاع يادآور مىشود « كه ايشان را بر رعايا جز آن نيست از فرمان كه مال حق كه بديشان حوالت كرده‌اند از ايشان بستانند بوجهى نيكو و چون آن بستدند بتن و مال و زن و فرزند ايمن باشند » . محتملا علت كاهش اهميت شغل وكيل را بايد دادن اقطاع دانست . زيرا نتيجه تقسيم اقطاعات همانا تقليل اراضى دولتى بوده است « 2 » . از اغتشاشاتى كه براثر روش فئودالى و محتملا در نتيجهء بسط اقطاع دارى پديد آمده بوده ، مسلما بيشتر طبقهء زمين‌دار زيان مىديده و بطوريكه حقايق واقع نشان مىدهند ميزان اين زيان در ماوراء النهر بيش از خراسان بوده . ديديم كه ( به صفحهء 547 و بعد رجوع شود ) كه دهقانان ماوراء النهر تا حدى مسبب سقوط دودمان سامانيان بوده‌اند . بالطبع در آغاز فرمانروائى دودمان تازه اهميت دهقانان افزايش يافت و اين خود از سكه‌هائى كه بنام دهقان ايلاق ضرب مىشده پيداست « 3 » . در داستان لشكركشى و پيكار سال 08 - 1007 ميلادى ( 22 ربيع الثانى 398 هجرى ) نيز ، چنان‌كه پيشتر گفتيم ( رجوع شود به ص 81 - 580 ) از « دهاقين ماوراء النهر » عليحده سخن رفته است . ولى در داستانهاى فتوحات مغولان ديگر خبرى از اهميت طبقهء مزبور در ماوراء النهر نيست و حال آنكه در خراسان از زمين دارانى كه در قصرها و قلاع اجدادى خويش زندگى مىكرده‌اند سخن رفته است . مغولان به رسم هميشگى خويش ساكنان

--> ( 1 ) - چاپ شفر ، متن 28 ؛ ترجمه ، 40 . ( 2 ) - همانجا ، متن ، 81 ؛ ترجمه ، 121 . ( 3 ) - ، 715 . S « ، nzer ؟ ber die Mu ؟ u » ، Dorn ماركوف ، « فهرست تملكات ، ص 219 - 218 » .